Projekt „Zintegrowany model dostępności rezydencji królewskich dla osób z dysfunkcją wzroku z wykorzystaniem informacji przestrzennej” otrzymał 19 lutego br. – w Dniu Nauki Polskiej – finansowanie (w wysokości prawie 2 mln zł) z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w konkursie „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa”. WAT jest liderem interdyscyplinarnego konsorcjum, prace potrwają trzy lata.
Doświadczeni konstruktorzy tyflomap z Wydziału Inżynierii Lądowej i Geodezji (WIG) WAT, we współpracy z ekspertami innych dziedzin – m.in. historykami, kulturoznawcami i tyflopedagogami, wypracują i wdrożą cały system narzędzi, które zwiększą dostępność walorów kulturowych rezydencji królewskich dla osób niewidomych i słabowidzących.
– Rezydencje królewskie to przemyślane, wielofunkcyjne kompleksy architektoniczne – budowle wraz z towarzyszącymi im ogrodami, wszystko z logicznym, czytelnym układem przestrzennym. Dlatego są idealnym modelem do pokazania, jak informacje o przestrzeni (układ, lokalizacja, forma, funkcja, znaczenie) można przetłumaczyć na coś, co da się poznać bez udziału zmysłu wzroku – tłumaczy dr hab. inż. Albina Mościcka, prof. WAT, która kieruje zespołem badawczym na WIG.
Jak wyjaśnia, narzędzia, które to umożliwią, to przede wszystkim modele 3D i tyflomapy, które projektowane są specjalnie dla osób niewidomych i słabowidzących, ale także audiodeskrypcja, czyli starannie przygotowane i nagrane opisy słowne. Razem mają one działać jak przewodnik prowadzący od ogółu do szczegółu: najpierw można zbadać dotykiem model zamku i jego otoczenia, następnie poprzez mapy wnętrz poznawać konkretne elementy architektoniczne, obrazy, rzeźby, meble, a jednocześnie dowiadywać się z nagrania, jak wyglądają i jakie mają znaczenie historyczne, walory artystyczne i kulturowe.
Prof. Mościcka podkreśla, że projekt ma być kompleksowy. Trzeba bowiem przystosować samą przestrzeń zamku – zarówno fizyczną (np. oznaczenia, ścieżki), jak i informacyjną (stronę internetową, tablice, przewodniki audio), po to, by osoba niewidoma mogła samodzielnie, w swoim tempie eksplorować obiekt.
Wszystkie działania będą podejmowane z udziałem samych zainteresowanych. Osoby niewidome i słabowidzące z Polskiego Związku Niewidomych, który jest partnerem społecznym projektu, wezmą aktywny udział w tworzeniu prototypów i przetestują je w Zamku Królewskim w Warszawie (partner merytoryczny). – Chcemy, żeby rozwiązania były zgodne z rzeczywistymi potrzebami, a nie tylko z naszym wyobrażeniem o nich – podsumowuje prof. Mościcka.
Zespół z WIG WAT odpowiada za rdzeń naukowo-techniczny: wypracowanie metodycznych zasad tworzenia tyflomap i modeli 3D oraz przygotowanie prototypów. Partnerzy z Zamku dostarczą wiedzę o historii sztuki i muzealnictwie, a Polski Związek Niewidomych – doświadczenie użytkowników.
Pierwsze efekty projektu pozwolą osobom niewidomym doświadczyć przestrzeni Zamku Królewskiego w Warszawie. Model może jednak służyć za wzorcowy standard i w przyszłości będzie go można zastosować nie tylko w zabytkowych rezydencjach, parkach i ogrodach, ale w całym polskim muzealnictwie.
