PosÅ‚anka Agnieszka Hanajczyk podniosÅ‚a problem braku systemowego okreÅ›lenia zasad stosowania peÅ‚nych lub skróconych nazw tytułów przynależnych upamiÄ™tnianym osobom. PrzykÅ‚adowo – jednoczeÅ›nie funkcjonujÄ… ulice KsiÄ™dza Jerzego PopieÅ‚uszki i ks. Jerzego PopieÅ‚uszki, gen. StanisÅ‚awa Maczka i GeneraÅ‚a StanisÅ‚awa Maczka czy Plac ÅšwiÄ™tego Jana PawÅ‚a II i pl. Å›w. Jana PawÅ‚a II. W zwiÄ…zku z tym zapytaÅ‚a, czy możliwe jest wdrożenie odgórnych zasad na poziomie rozporzÄ…dzenia lub aktu niższego rzÄ™du.
Odpowiedzi udzielił Marek Cierpiał-Wolan, prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Podkreślił, że GUS podziela stanowisko przedstawione w interpelacji, zgodnie z którym działania zmierzające do zwiększenia przejrzystości oraz ułatwienia korzystania z danych administracyjnych, w tym przypadku słownika nazw ulic, są zasadne i pożądane. Nadawanie nazw ulicom jest jednak wyłączną właściwością rady gminy, co wynika z art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Oznacza to, że decyzję o brzmieniu nazwy ulicy podejmuje właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w drodze uchwały. Brak jednolitych i obligatoryjnych dla wszystkich jednostek przepisów dotyczących nazewnictwa ulic powoduje jednak, że gminy stosują własne reguły nadawania nazw obiektom miejskim. W konsekwencji w słowniku nazw ulic pojawiają się liczne warianty tej samej nazwy, co może utrudniać jej jednoznaczną identyfikację przez użytkowników. W rejestrze TERYT nazwy ulic są natomiast rejestrowane w brzmieniu zgodnym z uchwałami rad gmin o ich nadaniu.
W ubiegłym roku przyjęta została ustawa o zmianie ustawy o statystyce publicznej oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którą Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi m.in. zakres standaryzacji nazw ulic ujętych w systemie identyfikatorów i nazw ulic. Jak podkreśla prezes GUS, od wspomnianego procesu standaryzacji nie należy jednak oczekiwać znaczącej ingerencji w brzmienie nazw ulic nadanych uchwałą rady gminy. Próba ujednolicenia nazw ulic, według przykładów podanych w interpelacji, byłaby działaniem zbyt daleko idącym, ingerującym w uprawnienia przysługujące organom stanowiącym gmin i wykraczającym poza kompetencje jednostek służb statystyki publicznej. W ocenie GUS nie jest możliwe, aby takie kompetencje mogły być nadane ustawą o statystyce publicznej ani rozporządzeniem wykonawczym do tej ustawy.
Planowana w ramach rejestru TERYT standaryzacja obejmie m.in. zapis skrótów, tytułów i stopni patronów, inicjałów, nazwisk dwuczÅ‚onowych, pseudonimów, dat oraz korektÄ™ bÅ‚Ä™dów interpunkcyjnych. Znaczna część procesu standaryzacji bÄ™dzie również poÅ›wiÄ™cona dostosowaniu sÅ‚ownika ulic do nowej zasady jÄ™zyka polskiego, wedÅ‚ug której w nazwach obiektów przestrzeni publicznej wszystkie wyrazy – w tym okreÅ›lajÄ…ce rodzaj obiektu, np. aleja, bulwar, plac, park (oprócz przyimków i spójników) – zapisuje siÄ™ wielkÄ… literÄ…, przy utrzymaniu pisowni maÅ‚Ä… literÄ… wyrazu „ulica”.
W opinii GUS istnieje potrzeba wprowadzenia do porzÄ…dku prawnego regulacji dotyczÄ…cych zasad nadawania nazw ulicom, placom i innym obiektom przestrzeni miejskiej. NiezbÄ™dne regulacje wykraczajÄ… jednak poza oddziaÅ‚ywanie statystyki publicznej, dlatego nie jest wÅ‚aÅ›ciwe wdrożenie ich w rozporzÄ…dzeniu w sprawie rejestru TERYT. Zdaniem GUS taka regulacja powinna okreÅ›lać ramy nadawania nazw ww. obiektom i zobowiÄ…zywać organy jednostek samorzÄ…du terytorialnego do ich stosowania. Ponieważ mogÅ‚aby ona w pewnym zakresie ograniczać swobodÄ™ organów w ksztaÅ‚towaniu aktu prawa miejscowego, jakim jest uchwaÅ‚a w sprawie nadania/zmiany nazwy ulicy – a tym samym ingerować w uprawnienia nadane ustawowo – uzasadnione jest, aby dla skutecznego realizowania swojego celu przyjęła formÄ™ aktu prawnego o randze ustawowej.
