Od kilku lat region Pomorza, południowego Bałtyku oraz znacznej części Polski boryka się z coraz częstszymi zagłuszeniem i fałszowaniem sygnału GPS/GNSS. Nie ma już praktycznie żadnych wątpliwości, że źródłem tych zagłuszeń są specjalne jednostki wojskowe zlokalizowane w obwodzie królewieckim.
Efektem zagłuszeń jest rosnąca liczba problemów oraz częściowego lub nawet całkowitego braku funkcjonalności wielu urządzeń czy systemów. Zagłuszanie i fałszowanie sygnału GPS/GNSS wpływa już nie tylko na lotnictwo czy wojsko – w regionie Pomorza notuje się coraz więcej incydentów wpływających na cywilne działania. Coraz częściej pojawiają się problemy m.in. z lokalizacją pojazdów, w tym rowerów, czy autobusów miejskich, a także coraz częściej dochodzi do utraty kontroli nad dronami.
W maju br. gdańska spółka Blue Dot Solutions rozpoczęła regularny monitoring jakości sygnału GPS/GNSS. Pierwsza stacja została zainstalowana w Gdańsku na wysokości około 100 metrów nad poziomem morza. Z wybranego miejsca instalacji rozciąga się dobry „widok” na praktycznie cały nieboskłon, w szczególności w kierunku wschodnim. Pierwsza stacja monitoruje jakość sygnałów na pasmach L1/G1/E1/B1 i L2/G2/E5/B2 dla satelitów GNSS. Ta pierwsza stacja ma charakter eksperymentalny, na której testowane są algorytmy detekcyjne, a także wprowadzane modyfikacje oraz aktualizacje. Następne stacje będą monitorować kolejne pasma przy użyciu tych testowanych algorytmów.
• Podsumowanie incydentów zagłuszania sygnałów GPS/GNSS w maju br.
Pierwsza stacja spółki Blue Dot Solutions monitorowała jakość sygnału GPS/GNSS przez 624 godziny w maju. Odpowiada to 26 dniom pracy stacji. Pozostały czas był przeznaczony m.in. na poprawę oraz testy oprogramowania, a także aktualizację ustawień po stronie serwera.
W całym okresie pomiarowym można wyróżnić 9 dni, w których zarejestrowano incydenty zakłóceń. Większość incydentów miała miejsce w drugiej połowie maja. Poza tym odnotowano 6 dni z bardzo wysokim prawdopodobieństwem zakłócania sygnału GPS/GNSS.
Podczas pracy stacji łącznie udało się zidentyfikować przynajmniej 12 poważnych incydentów zagłuszania. Większość z nich miała bardzo zbliżone charakterystyki. Stacja zazwyczaj rejestruje wzrost poziomu szumu przy jednoczesnym wzroście poziomu tłumienia fali ciągłej i spadku wzmocnienia sygnału. Typowo, tego typu ataki trwają kilka lub nawet kilkanaście godzin.
Oprócz „typowych” aktów zagłuszania sygnału GPS/GNSS zespół Blue Dot Solutions wykrył także kilka nietypowych incydentów. Najbardziej poważny nastąpił 21 maja, gdy zanotowano na paśmie L2/G2/E5/B2 bardzo nietypowe wzmocnienie siły nadawanego sygnału. Ten incydent mógł być próbą zakłócenia przelotu przedstawiciela brytyjskiego rządu z Estonii do Wielkiej Brytanii. To wydarzenie wyraźnie pokazuje, że celowe zakłócenia sygnału nie są jednolite, a co za tym idzie trudne do jednakowej detekcji.
• Początek stałego monitoringu
W kolejnych miesiącach zespół Blue Dot Solutions planuje zainstalować następne stacje monitoringu. Dzięki temu będzie w stanie porównywać incydenty ze sobą, a także wykrywać przypadki ich wpływu na sygnał GPS/GNSS o charakterze lokalnym. Tego typu zagłuszenia, choć powszechne, są trudniejsze do wykrywania.
Celowe zakłócenia sygnału GNSS są istotnym problemem dotykającym północnej części Polski. Mają one wpływ na funkcjonowanie komunikacji miejskiej, samochodów na wynajem czy też taksówek. Zakłócenia mogą powodować także problemy z lokalizacją rowerów miejskich, które niekiedy można „znaleźć” na wodach Bałtyku, nawet u wybrzeży obwodu królewieckiego. Jednak są to tylko wyraźne przykłady bardzo szerokiego problemu, który stacja Blue Dot Solutions może pomóc identyfikować, a docelowo – także zwalczać.
– Już pierwsza stacja pokazuje, jak wrażliwe są nasze systemy na różnego typu zagłuszenia sygnału GPS/GNSS – wyjaśnia dr inż. Krzysztof Kanawka, prezes Blue Dot Solutions. – Zauważyliśmy wyraźną korelację pomiędzy incydentami a dziwnymi odczytami z systemów cyfrowych. Przykładowo, to właśnie w maju prywatni użytkownicy stracili przynajmniej kilkanaście dronów na Pomorzu. Co więcej, na mapach często lokalne autobusy, tramwaje, samochody do wynajmu czy rowery były lokalizowane na wodach Zatoki Gdańskiej. Tego typu problemy to tylko czubek góry lodowej – naszym zadaniem na najbliższe tygodnie jest powiązywać incydenty zagłuszenia z problemami systemów cyfrowych – podkreśla dr Kanawka.
