Na koniec 2025 roku w Polsce udział OZE w produkcji energii elektrycznej przekroczył 31%. Największy wzrost odnotowały technologie wykorzystujące promieniowanie słoneczne, w których moc zainstalowana wzrosła 6-krotnie w ostatnich 5 latach, z 3960 MW w 2020 r. do 24 808 MW w 2025 r.
Pomimo dużego potencjału rozwojowego rozkład czasowy i przestrzenny zasobów promieniowania słonecznego w szczegółowej skali pozostaje w Polsce nadal stosunkowo słabo rozpoznany i udokumentowany. Sieć pomiarów naziemnych składa się z zaledwie 23 stacji aktynometrycznych, które dodatkowo rozmieszczone są nierównomiernie na obszarze lądowym o zróżnicowanej topografii i o powierzchni ponad 313 000 km kw., stąd uzyskiwane metodami interpolacji dane przestrzenne mogą nie oddawać charakterystyk lokalnych w pełni.
Na potrzeby przygotowania atlasu przetwarzano zbiór ponad 350 tysięcy danych pomiarowych dla każdego węzła siatki obliczeniowej modelu. Charakterystyki promieniowania oraz potencjał użytkowy wyznaczono na podstawie danych z okresu od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2024 r. uzyskanych z pomiarów satelitarnych sieci EUMETSAT o kroku 15-min i rozdzielczości przestrzennej 5 km.
Opracowanie dostarcza wiedzy o możliwościach produkcji oraz o tym, jakiej zmienności zasobów solarnych i produkcyjnych może spodziewać się przyszły inwestor. To pierwszy krok w stronę lepszego wyboru wariantu i lokalizacji instalacji, zwłaszcza gdy warunki inwestycji dyktują kolejne ograniczenia terenowe, techniczne albo ujęte w miejscowych przepisach.
Istotnym elementem atlasu jest również udokumentowanie zmienności wieloletniej zasobów energii promieniowania słonecznego. Analiza dziesięcioletniego okresu danych pozwala pokazać, w jakim stopniu warunki solarne w danej lokalizacji mogą różnić się pomiędzy poszczególnymi latami. Ma to szczególne znaczenie przy ocenie potencjalnych uzysków instalacji fotowoltaicznych, ponieważ wartości wyznaczone dla pojedynczego roku nie muszą być reprezentatywne dla warunków długoterminowych.
Atlas, zgodnie z zamysłem autorów, skierowany jest w pierwszej kolejności do użytkowników sektora OZE, zorientowanych w terminologii branżowej stosowanej m.in. w Global Solar Atlas oraz w opracowaniach International Renewable Energy Agency. Od wspominanych opracowań cyfrowych „Atlas energetyki solarnej” odróżnia liczba uwzględnianych wariantów instalacji, a ponadto analiza zmienności natężenia promieniowania i produkcji z wykorzystaniem indeksu odchylenia i ramp rate.
„Atlas Energetyki Solarnej (AES-PL)” powstał jako wspólny projekt Laboratorium Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB i Politechniki Wrocławskiej. Atlas w formie cyfrowej przeglądarki map dla obszaru Polski dostępny jest na stronie modele.imgw.pl w zakładce Specjalne – „Atlas solarny AES-PL”.
Atlas w wersji drukowanej zostanie przekazany instytucjom akademickim i administracyjnym oraz podmiotom zaangażowanym w rozwój sektora OZE w Polsce. Pozostały nakład będzie dostępny na zapytanie. Osoby zainteresowane atlasem proszone są o kontakt na adres modele@imgw.pl
